Til hvers er fyrirtækið?

Flest fyrirtæki eiga sér mælanleg markmið. Meiri velta, fleiri viðskiptavinir, meiri hagnaður eða ný staðsetning. Slík markmið eru gagnleg, en þau svara ekki endilega mikilvægasta atriðinu: Til hvers er fyrirtækið?

Fyrirtæki getur verið leið til að skapa góðar tekjur, öryggi fyrir fjölskyldu, sjálfstæði í vinnu, vettvang fyrir sköpun eða verðmæti sem síðar verður hægt að selja. Það getur líka verið ævistarf sem eigandinn vill sjálfur taka virkan þátt í. Ekkert þessara markmiða er sjálfkrafa æðra öðru. Vandinn byrjar þegar reksturinn er byggður fyrir eitt en eigandinn væntir þess að fá annað.

Ólík markmið kalla á ólíkt fyrirtæki

Ef markmiðið er að byggja seljanlegt fyrirtæki þarf vinnan að geta haldið áfram án persónulegrar nærveru eigandans. Ef markmiðið er hins vegar að skapa framúrskarandi tekjur úr sérfræðiþekkingu hans getur persónulegt orðspor og bein aðkoma verið stór hluti af því sem fólk er að kaupa. Tilraun til að fela þann eiganda fyrir markaðnum gæti þá rýrt það sem gerir fyrirtækið verðmætt.

Sama gildir um vöxt. Fyrirtæki sem á að tvöfaldast hratt þarf oft fjármagn, fólk og meiri fasta ábyrgð áður en ávinningurinn birtist. Fyrirtæki sem á fyrst og fremst að gefa eigandanum gott líf gæti átt að vaxa með verðlagningu, betra viðskiptavinavali og einfaldari þjónustu. Bæði geta verið metnaðarfull. Þau eru bara ekki sama verkefnið.

Þegar markmiðið er óskýrt verður auðvelt að safna mótsagnakenndum ákvörðunum. Eigandinn vill meira frelsi en opnar nýja starfsstöð. Hann vill seljanlegt fyrirtæki en heldur öllum samböndum við viðskiptavini hjá sér. Hann vill hærri hagnað en mælir árangur fyrst og fremst í starfsmannafjölda og veltu.

Velta segir ekki hvað fyrirtækið gefur eigandanum

Stærri tala getur falið í sér betra fyrirtæki, en ekki alltaf. Tvö fyrirtæki með sömu veltu geta skilið eftir sig mjög ólíkan hagnað, krafist ólíks vinnuframlags og borið ólíka áhættu. Annað getur gefið eigandanum val um hvernig hann ver tíma sínum. Hitt getur gert hann ómissandi í sífellt fleiri ákvörðunum.

Þess vegna þarf að mæla það sem markmiðið krefst. Ef þú vilt frelsi þarftu að fylgjast með því hversu oft fyrirtækið krefst óvæntra afskipta þinna og hvaða ákvarðanir bíða eftir þér. Ef þú vilt verðmæti sem hægt er að selja þarftu að skoða endurtekjanlegar tekjur, dreifingu viðskiptavina og hversu flytjanleg þekkingin er. Ef þú vilt sterkan sjóð og góðar tekjur skiptir hagnaður eftir eðlileg laun eigandans meira máli en glæsileg veltuaukning.

Settu markmiðið í orð sem hafa afleiðingar

„Ég vil byggja gott fyrirtæki“ er of loðið til að leiðbeina ákvörðunum. Betra markmið segir eitthvað um rekstrarformið og lífið sem á að fylgja því. Hversu mikinn hagnað á fyrirtækið að geta skilað? Hvers konar vinnu viltu sjálfur stunda? Hversu háð má fyrirtækið vera þínu nafni og hversu mikla fasta ábyrgð viltu bera?

Svörin verða ekki fullkomin og þau mega breytast. Fyrirtæki sem þjónaði þér vel fyrir fimm árum þarf ekki að vera rétta fyrirtækið næstu fimm árin. Stundum breytist metnaðurinn. Stundum fjölskyldan, fjárhagsstaðan eða áhættuviljinn. Að endurskoða markmiðið er ekki stefnuleysi; það er hluti af því að eiga fyrirtækið í stað þess að láta það eiga sig.

Þegar tilgangurinn er orðinn skýrari verður auðveldara að meta tækifæri. Spurningin er þá ekki aðeins hvort ný þjónusta geti selst eða hvort hægt sé að opna annan stað. Hún er hvort ákvörðunin byggi fyrirtækið sem þú hefur ákveðið að eiga. Það er þrengri spurning, en yfirleitt miklu gagnlegri.